Czas pracy kierowcy a czas prowadzenia - jaka jest różnica

Czas pracy i czas prowadzenia - najważniejsza różnica

Czas prowadzenia pojazdu jest częścią czasu pracy kierowcy, ale czas pracy na nim się nie kończy. Każde z tych pojęć pochodzi z innego aktu i odpowiada na inne pytanie:

• czas pracy (ustawa o czasie pracy kierowców) - ile kierowca pracuje: od rozpoczęcia do zakończenia wszystkich czynności związanych z przewozem,
• czas prowadzenia (rozporządzenie 561/2006) - ile kierowca jedzie: tylko czas faktycznego prowadzenia pojazdu.

Dlatego dzień z 9 godzinami jazdy może mieć więcej godzin pracy, a limity jazdy i normy czasu pracy sprawdza się niezależnie od siebie.

Co wlicza się do czasu pracy kierowcy

Czasem pracy kierowcy jest czas od rozpoczęcia do zakończenia pracy, która obejmuje wszystkie czynności związane z wykonywaniem przewozu drogowego (art. 6 ust. 1). Ustawa wymienia w szczególności:

• prowadzenie pojazdu,
• załadunek i rozładunek oraz nadzór nad nimi,
• nadzór i pomoc osobom wsiadającym i wysiadającym,
• czynności spedycyjne,
• codzienną obsługę pojazdów i przyczep,
• inne prace podejmowane w celu wykonania zadania albo zapewnienia bezpieczeństwa osób, pojazdu i rzeczy,
• niezbędne formalności administracyjne,
• utrzymanie pojazdu w czystości.

Czasem pracy jest też gotowość do pracy poza rozkładem, gdy kierowca pozostaje na stanowisku pracy - na przykład oczekiwanie na załadunek, którego czasu trwania wcześniej nie znał (art. 6 ust. 2). Do czasu pracy wlicza się również 15-minutową przerwę w pracy, którą pracodawca musi wprowadzić przy dobowym wymiarze czasu pracy co najmniej 6 godzin (art. 6 ust. 3).

Osobny mechanizm dotyczy przerwy w prowadzeniu po 4,5 godziny jazdy: przy dobowym wymiarze co najmniej 6 godzin do czasu pracy wlicza się 15 minut tej przerwy (art. 27 ust. 3). Zasady samej przerwy opisujemy w artykule o przerwie w prowadzeniu.

Do czasu pracy nie wlicza się natomiast (art. 7): czasu dyżuru, jeśli kierowca nie wykonywał wtedy pracy, nieusprawiedliwionych postojów w czasie prowadzenia pojazdu, dobowego odpoczynku ani przerwy w przerywanym systemie czasu pracy.

Czym jest czas prowadzenia pojazdu

Czas prowadzenia pojazdu to czas trwania czynności prowadzenia zarejestrowany przez tachograf albo wpisany ręcznie (art. 4 lit. j rozporządzenia 561/2006). Dzienny czas prowadzenia liczy się od końca jednego odpoczynku do początku następnego (art. 4 lit. k). Limity dzienne, tygodniowe i dwutygodniowe opisujemy w artykule o czasie jazdy kierowcy.

Wszystko, co jest czasem pracy, ale nie prowadzeniem pojazdu, rozporządzenie nazywa inną pracą - także pracę dla innego pracodawcy (art. 4 lit. e). Inną pracą jest też jazda pojazdem, który nie podlega rozporządzeniu, a jest używany do działalności zarobkowej (art. 6 ust. 5). To czas pracy, ale nie czas prowadzenia.

Czas pracy a czas jazdy - tabela

Źródło: art. 6, 7 i 10 ustawy o czasie pracy kierowców; art. 4 i 6 rozporządzenia (WE) nr 561/2006.

Oczekiwanie na załadunek - praca czy dyspozycyjność?

Ten sam postój pod rampą może być różnie kwalifikowany. Jeżeli czasu oczekiwania nie znano wcześniej, a kierowca pozostaje na stanowisku pracy w gotowości, jest to czas pracy (art. 6 ust. 2). Jeżeli przewidywany czas jest znany z góry, a kierowca nie musi pozostawać na stanowisku pracy, choć pozostaje gotowy do jazdy lub innej pracy, może to być okres pozostawania do dyspozycji - w bazie wiedzy nazywamy go dyspozycyjnością (art. 10 ust. 1).

Ustawa podaje przykłady takich okresów: towarzyszenie pojazdowi na promie lub w pociągu, oczekiwanie na przejściach granicznych i w związku z ograniczeniami w ruchu. Okresy dyspozycyjności poza rozkładem czasu pracy zalicza się do czasu dyżuru (art. 10 ust. 2). Czym jest dyżur i jak się go rozlicza, opisujemy w artykule o dyżurze i dyspozycyjności.

Dlaczego 56 godzin jazdy to nie 56 godzin pracy

Limit 56 godzin jazdy w tygodniu dotyczy wyłącznie prowadzenia pojazdu. W tym samym tygodniu kierowca ma jeszcze załadunki, obsługę pojazdu i formalności, a normy czasu pracy wynikają z ustawy. Rozporządzenie samo zastrzega, że tygodniowy czas jazdy nie może prowadzić do przekroczenia maksymalnego tygodniowego czasu pracy (art. 6 ust. 2). Oba limity trzeba więc sprawdzać osobno.

Tachograf a ewidencja czasu pracy

Tachograf zapisuje jazdę, inną pracę, dyspozycyjność oraz przerwy i odpoczynki - jak odczytać te symbole, wyjaśniamy w artykule o aktywnościach na tachografie. Ewidencja czasu pracy jest szersza: obejmuje cały czas pracy kierowcy, także czynności, których tachograf nie zarejestrował, oraz dyżury i nieobecności. Zasady jej prowadzenia opisujemy w przewodniku po ewidencji czasu pracy kierowcy.

Najczęstsze pytania

Co wlicza się do czasu pracy kierowcy?

Wszystkie czynności związane z przewozem: jazda, załadunek i rozładunek, obsługa pojazdu, czynności spedycyjne, formalności, utrzymanie pojazdu w czystości i inne prace potrzebne do wykonania zadania (art. 6 ust. 1 ustawy o czasie pracy kierowców).

Czy załadunek to czas pracy?

Tak. Załadunek, rozładunek i nadzór nad nimi to czas pracy, ale nie czas prowadzenia pojazdu.

Czy czas jazdy to czas pracy?

Tak, prowadzenie pojazdu jest częścią czasu pracy. Zależność działa tylko w jedną stronę: czas pracy obejmuje znacznie więcej niż jazdę.

Czy oczekiwanie na załadunek to czas pracy?

Tak, jeśli czasu oczekiwania nie znano wcześniej, a kierowca pozostaje na stanowisku pracy w gotowości. Jeśli czas był znany z góry i kierowca nie musi pozostawać na stanowisku pracy, może to być dyspozycyjność.

Czy przerwa wlicza się do czasu pracy?

Do czasu pracy wlicza się 15-minutowa przerwa w pracy przy dobowym wymiarze co najmniej 6 godzin (art. 6 ust. 3), a z przerwy w prowadzeniu po 4,5 godziny jazdy - jej 15 minut (art. 27 ust. 3).