Symbole na tachografie - co oznaczają piktogramy

Co oznaczają symbole na tachografie

Piktogramy tachografu cyfrowego i inteligentnego określa dodatek 3 do załącznika IC rozporządzenia wykonawczego (UE) 2016/799. Producenci - np. VDO (Continental) czy Stoneridge - mogą rysować je nieco inaczej, ale symbole muszą być jednoznacznie rozpoznawalne, więc ich znaczenie jest takie samo w każdym urządzeniu. Najważniejsze są cztery piktogramy aktywności kierowcy:

Piktogramy: dodatek 3 do załącznika IC rozporządzenia wykonawczego (UE) 2016/799.

Tabelę można wydrukować jako ściągę przyciskiem „Drukuj” u góry strony - w oknie drukowania przeglądarki da się też zapisać ją jako PDF.

Kierownica - jazda

Symbol kierownicy oznacza jazdę. To jedyna aktywność, której kierowca nie ustawia: tachograf włącza ją sam, gdy pojazd rusza, i rejestruje na karcie kierowcy włożonej do gniazda 1.

Młotki - inna praca

Skrzyżowane młotki oznaczają inną pracę, czyli czynności inne niż prowadzenie pojazdu: załadunek i rozładunek, tankowanie, sprawdzenie pojazdu, obsługę dokumentów czy czynności przy ładunku. Inna praca to aktywna praca kierowcy - tym różni się od gotowości, podczas której kierowca tylko pozostaje do dyspozycji. Jak inna praca wlicza się do czasu pracy i jakie limity z tego wynikają, rozstrzyga ewidencja czasu pracy, a nie sam symbol.

Koperta - gotowość

Koperta, czyli przekreślony kwadrat, oznacza gotowość (dyspozycyjność): kierowca nie prowadzi i nie pracuje, ale pozostaje do dyspozycji - np. czeka na załadunek, którego przewidywany czas jest znany z góry. Gotowością jest też czas drugiego kierowcy w załodze, który podczas jazdy siedzi obok prowadzącego lub na kuszetce. Gotowość to ani inna praca, ani odpoczynek - i to najczęściej mylony symbol.

Łóżko - przerwa i odpoczynek

Łóżko oznacza zarówno przerwę, jak i odpoczynek - tachograf używa jednego symbolu dla obu pojęć. Czy dany okres jest przerwą, dziennym czy tygodniowym odpoczynkiem, wynika z jego długości i kontekstu, a nie z samego piktogramu. Konkretne wymiary opisujemy w materiale Czas prowadzenia, przerwy i odpoczynki.

Co tachograf zapisuje po zatrzymaniu pojazdu

Jazda włącza się automatycznie z ruchem pojazdu. Po zatrzymaniu tachograf przełącza się na aktywność domyślną, zależną od konfiguracji urządzenia - często na inną pracę. Dlatego po każdym postoju kierowca powinien sprawdzić wybrany symbol i w razie potrzeby ustawić właściwą aktywność; niewłaściwy symbol po zatrzymaniu to częste źródło rozbieżności w zapisie.

Znak zapytania i wykrzyknik na tachografie

Znak zapytania nie jest piątą aktywnością - oznacza aktywność nieznaną, czyli okres, dla którego tachograf nie ma zapisu, np. czas, gdy karta nie była włożona do urządzenia. Takie luki uzupełnia się wpisem manualnym po ponownym włożeniu karty.

Wykrzyknik to piktogram zdarzenia, a symbol „x” - usterki. Zdarzeniem jest np. jazda bez właściwej karty, włożenie karty podczas jazdy, konflikt kart, przekroczenie prędkości czy przerwa w zasilaniu; usterka dotyczy np. karty, czujnika lub samego urządzenia. Wykrzyknik nie ma jednego stałego znaczenia: o tym, co się stało, mówi dopiero kombinacja piktogramów i komunikat na wyświetlaczu, a szczegóły opisuje instrukcja danego modelu.

Symbole państw i przekraczanie granic

Tachograf oznacza państwa skrótami literowymi zgodnymi z oznaczeniami wyróżniającymi pojazdów w ruchu międzynarodowym - np. PL, CZ, F czy D. Niemcy to w tachografie D, a nie DE. Kierowca wprowadza symbol państwa na początku i na końcu dziennego okresu pracy, a w tachografach cyfrowych i inteligentnych pierwszej wersji także po przekroczeniu granicy - na pierwszym możliwym postoju. Tachograf inteligentny drugiej wersji (G2V2) rejestruje przekroczenie granicy automatycznie; czym różnią się te urządzenia, wyjaśniamy w materiale Rodzaje tachografów.

Inne piktogramy: OUT, prom, karty i tryby pracy

• OUT - jazda poza zakresem przepisów o czasie prowadzenia pojazdu; tachograf oznacza początek i koniec takiego okresu,
• prom lub pociąg - przeprawa promowa albo koleją, istotna przy odpoczynku (zob. odpoczynek na promie i w pociągu),
• karty i tryby pracy - osobne piktogramy mają karta kierowcy, przedsiębiorstwa, kontrolna i warsztatowa, brak karty oraz tryby urządzenia: operacyjny, przedsiębiorstwa, kontrolny i kalibracji,
• nowe piktogramy tachografów inteligentnych - m.in. oznaczenia odbiornika nawigacji satelitarnej (GNSS), zdalnej kontroli oraz interfejsu ITS.

Symbole na wydruku z tachografu

Te same piktogramy pojawiają się na wydrukach z tachografu: oznaczają aktywności, karty, zdarzenia i usterki w kolejnych blokach wydruku. Jak czytać cały wydruk - nagłówki, okresy, dane karty i pojazdu - i jak go opisać, wyjaśniamy w materiale Wydruk z tachografu.

Najczęstsze pomyłki przy ustawianiu aktywności

• Oczekiwanie to nie zawsze odpoczynek. Jeśli kierowca pozostaje do dyspozycji, a przewidywany czas oczekiwania jest znany, może to być gotowość.
• Gotowość to nie inna praca. Samo pozostawanie do dyspozycji bez wykonywania pracy nie oznacza młotków.
• Zatrzymanie pojazdu to nie automatycznie przerwa. Po postoju trzeba sprawdzić, jaką aktywność ustawił tachograf.

Najczęstsze pytania

Czy symbole są takie same w tachografach VDO i Stoneridge?

Znaczenie tak - piktogramy wynikają z przepisów UE i muszą być jednoznacznie rozpoznawalne. Wygląd ekranu, menu i dodatkowych komunikatów zależy już od producenta i modelu.

Czy tachografy inteligentne mają nowe piktogramy?

Cztery symbole aktywności się nie zmieniły. Tachografy inteligentne wyświetlają dodatkowo oznaczenia związanych z nimi funkcji, m.in. nawigacji satelitarnej, zdalnej kontroli i interfejsu ITS.

Czy tachograf sam przełącza aktywność?

Automatycznie rejestrowana jest tylko jazda. Po zatrzymaniu urządzenie przechodzi na aktywność domyślną, ale właściwy symbol ustawia kierowca.

Czy można wydrukować listę symboli tachografu?

Tak. Przycisk „Drukuj” drukuje tę stronę jako ściągę z tabelą symboli; w oknie drukowania przeglądarki można ją też zapisać jako PDF.