Wydruk z tachografu - jak go czytać i jak opisać

Kiedy robi się wydruk z tachografu

Tachograf cyfrowy drukuje dane na żądanie kierowcy, a w kilku sytuacjach przepisy wymagają wydruku albo odręcznego zapisu:

• podczas kontroli drogowej - jeśli kontrolujący zażąda wydruku; przewoźnik i kierowca muszą zapewnić, że da się go prawidłowo wykonać,
• przy uszkodzonej, wadliwej, zgubionej lub skradzionej karcie kierowcy - na początku i na końcu trasy (szczegóły niżej),
• przy odstępstwie od norm czasu jazdy, przerw lub odpoczynków - kierowca musi odręcznie wskazać jego przyczynę; w pojeździe z tachografem cyfrowym robi się to zwykle na wydruku,
• przy awarii tachografu - niezarejestrowane okresy kierowca zapisuje ręcznie, razem ze swoimi danymi i podpisem, na wykresówce albo na tymczasowym arkuszu przechowywanym razem z kartą kierowcy; to nie jest typowy wydruk z tachografu.

Poza tymi sytuacjami wydruk jest narzędziem pomocniczym: pozwala kierowcy sprawdzić zapis dnia, zanim zakończy pracę.

Praktyczna wskazówka: warto mieć w pojeździe co najmniej jedną zapasową rolkę papieru do tachografu. Zabezpiecza to kierowcę na wypadek kontroli lub konieczności wykonania kilku wydruków, a w trasie często pozwala też pomóc innemu kierowcy, któremu zabrakło papieru.

Rodzaje wydruków z tachografu

Zakres wydruków określa specyfikacja techniczna UE, więc każdy tachograf cyfrowy - niezależnie od producenta - drukuje te same podstawowe rodzaje, m.in.:

• dzienny wydruk z karty kierowcy - aktywności zapisane na karcie w wybranym dniu,
• dzienny wydruk z jednostki pojazdowej - aktywności zapisane w pamięci tachografu, także kierowców, których karty były w urządzeniu,
• zdarzenia i usterki - osobno z karty i z jednostki pojazdowej,
• dane techniczne - informacje o urządzeniu i jego kalibracji,
• przekroczenia prędkości.

Nazwy tych opcji w menu zależą od producenta i modelu, a tachografy inteligentne mają dodatkowe wydruki związane z nowymi funkcjami. Przy kontroli i przy dokumentowaniu odstępstw najczęściej używa się wydruku dziennego z karty.

Jak czytać wydruk z tachografu

Wydruk dzienny ma stały układ bloków, dzięki czemu wydruk z tachografu VDO czyta się tak samo jak ze Stoneridge - różni się tylko wygląd. Od góry znajdziesz kolejno:

1. nagłówek - datę i godzinę sporządzenia wydruku oraz jego rodzaj,
2. dane kierowcy - nazwisko, numer karty i jej ważność,
3. dane pojazdu i urządzenia - numer VIN, numer rejestracyjny, dane tachografu, datę ostatniej kalibracji i kontroli,
4. listę aktywności - w kolejności chronologicznej: piktogram aktywności, godzinę rozpoczęcia i czas trwania, a także symbole państw na początku i końcu dnia pracy,
5. podsumowanie dnia - łączny czas poszczególnych aktywności i przejechany dystans,
6. zdarzenia i usterki - oznaczone wykrzyknikiem (zdarzenie) albo symbolem „x” (usterka).

Godziny na wydruku podawane są w czasie uniwersalnym UTC, a nie w czasie lokalnym - w Polsce różnica wynosi godzinę zimą i dwie godziny latem. To najczęstsza przyczyna pozornych rozbieżności przy porównywaniu wydruku z rzeczywistym przebiegiem dnia. Znaczenie poszczególnych piktogramów wyjaśniamy w materiale Symbole na tachografie; okresy oznaczone znakiem zapytania to luki, które uzupełnia się wpisem manualnym.

Jak opisać wydruk z tachografu

Gdy kierowca korzysta z odstępstwa od norm czasu jazdy, przerw lub odpoczynków, musi odręcznie wskazać jego przyczynę - na wydruku, na wykresówce albo w planie pracy - najpóźniej po przybyciu do miejsca docelowego lub odpowiedniego miejsca postoju. W pojeździe z tachografem cyfrowym najczęściej robi się to na odwrocie wydruku. Warunki, na jakich wolno w ogóle odstąpić od norm, opisujemy w materiale Odstępstwa w wyjątkowych okolicznościach.

Przepis nie określa formy opisu, ale żeby był czytelny i przekonujący przy kontroli, w praktyce na odwrocie wydruku zapisuje się:

• datę i godzinę zdarzenia oraz miejsce (miejscowość, droga, kilometr lub nazwa parkingu),
• co się stało i dlaczego - konkretnie, a nie ogólnikowo,
• o ile przekroczono czas jazdy albo skrócono przerwę lub odpoczynek,
• powołanie na art. 12 rozporządzenia (WE) nr 561/2006,
• imię i nazwisko, numer karty kierowcy i czytelny podpis.

Przykładowy opis przekroczenia czasu jazdy: „28.09.2026, godz. 17:40, A2 km 280. Zator po wypadku uniemożliwił dojazd do zaplanowanego parkingu; przekroczyłem dzienny czas jazdy o 20 minut, aby dojechać do najbliższego bezpiecznego miejsca postoju. Art. 12 rozporządzenia (WE) nr 561/2006. Jan Kowalski, nr karty …, podpis”. Opis dokumentuje sytuację nieprzewidzianą - nie uzasadnia naruszenia, które dało się przewidzieć przy planowaniu trasy.

Wydruki przy uszkodzonej lub zgubionej karcie

Gdy karta kierowcy jest uszkodzona, działa wadliwie, zginęła lub została skradziona, kierowca prowadzi pojazd bez niej, dokumentując pracę dwoma wydrukami dziennie:

• na początku trasy drukuje dane pojazdu i wpisuje na wydruku swoje dane (nazwisko, numer karty kierowcy lub prawa jazdy) z podpisem oraz okresy innej pracy, gotowości, przerw i odpoczynku,
• na końcu trasy drukuje okresy zarejestrowane przez tachograf, dopisuje okresy innej pracy, gotowości i odpoczynku od pierwszego wydruku oraz ponownie swoje dane i podpis.

Jak długo można tak jeździć i jak złożyć wniosek o kartę zastępczą, wyjaśniamy w materiale Karta kierowcy.

Jak długo przechowywać wydruki

Obowiązują dwa różne okresy - i to one są źródłem sprzecznych informacji o „28” i „56 dniach”. Kierowca musi mieć w pojeździe i okazać przy kontroli zapisy odręczne i wydruki z bieżącego dnia oraz poprzednich 56 dni; do końca 2024 r. było to 28 dni. Przewoźnik przechowuje przez co najmniej rok - w porządku chronologicznym i czytelnej formie - wydruki sporządzone przy uszkodzonej, wadliwej, zgubionej lub skradzionej karcie kierowcy i na wniosek wydaje kierowcom ich kopie. W praktyce warto, by kierowca po upływie okresu kontrolnego przekazywał do firmy także pozostałe opisane wydruki, np. z adnotacjami o odstępstwach. Przechowywanie pobranych plików z tachografu i kart to osobny obowiązek - opisujemy go w materiale Archiwizacja danych.

Podstawa prawna

Obowiązek wskazania powodu odstępstwa na wydruku wynika z art. 12 rozporządzenia (WE) nr 561/2006. Rozporządzenie (UE) nr 165/2014 określa obowiązki przewoźnika w zakresie możliwości wykonania wydruku przy kontroli i przechowywania wydruków sporządzonych przy uszkodzonej lub zgubionej karcie (art. 33), procedurę przy uszkodzonej lub zgubionej karcie (art. 35 ust. 2), okres, za który kierowca okazuje zapisy przy kontroli (art. 36), oraz ręczne zapisy przy awarii tachografu (art. 37 ust. 2). Zakres i wygląd wydruków określa specyfikacja techniczna w załączniku IC do rozporządzenia wykonawczego (UE) 2016/799.

Najczęstsze pytania

Czy wydruk z tachografu trzeba opisywać codziennie?

Nie. Wydruk opisuje się, gdy dokumentuje się na nim odstępstwo od norm czasu jazdy, przerw lub odpoczynków, oraz przy jeździe z uszkodzoną lub zgubioną kartą. W zwykły dzień pracy wydruku nie trzeba ani sporządzać, ani opisywać.

Dlaczego godziny na wydruku nie zgadzają się z zegarkiem?

Tachograf zapisuje i drukuje czas w UTC. W Polsce czas lokalny jest o godzinę późniejszy zimą i o dwie godziny latem.

Czy wydruk z tachografu VDO czyta się inaczej niż ze Stoneridge?

Nie. Układ i piktogramy wynikają ze wspólnej specyfikacji UE, więc zawartość wydruku jest taka sama. Różnią się czcionka, szczegóły formatowania i nazwy opcji w menu.

Czy opis na wydruku chroni przed karą?

Odręczne wskazanie przyczyny - najczęściej właśnie na wydruku - jest warunkiem skorzystania z odstępstwa, ale nie zastępuje pozostałych warunków. Kontrolujący ocenia, czy sytuacja rzeczywiście była nieprzewidziana i czy przekroczenie ograniczono do niezbędnego minimum.