Podwójna obsada kierowców (załoga kilkuosobowa) - czas pracy i odpoczynek
W podwójnej obsadzie każdy kierowca ma te same limity jazdy i przerw co kierowca jadący sam. Zmienia się odpoczynek dobowy: zamiast w oknie 24 godzin kierowca musi wykorzystać co najmniej 9 godzin odpoczynku w ciągu 30 godzin od końca poprzedniego odpoczynku. Przerwę 45 minut może wykorzystać w jadącym pojeździe, jeśli nie pomaga prowadzącemu.
Stan prawny na
Podstawa:rozporządzenie (WE) nr 561/2006 - art. 4 lit. o, art. 6, art. 7 akapit czwarty, art. 8 ust. 5; dyrektywa 2002/15/WE - art. 3 lit. b
Czym jest podwójna obsada
Podwójna obsada - w przepisach załoga kilkuosobowa, potocznie multi-manning - to sytuacja, w której w każdym okresie prowadzenia między dwoma kolejnymi odpoczynkami dobowymi albo między odpoczynkiem dobowym a tygodniowym w pojeździe jest co najmniej dwóch kierowców (art. 4 lit. o). Przez pierwszą godzinę tego okresu obecność drugiego kierowcy nie jest obowiązkowa, przez resztę - tak. Podwójna obsada jest częsta w autokarach - zasady dla kierowców autobusów zestawiamy w artykule o czasie pracy kierowców autobusów.
Zasady jazdy, przerw i odpoczynków jednego kierowcy zestawiamy w przeglądzie czas prowadzenia, przerwy i odpoczynki. Poniżej tylko to, co w podwójnej obsadzie działa inaczej.
Podwójna obsada - tabela zasad
| Zasada | Kierowca sam | Podwójna obsada | Podstawa |
|---|---|---|---|
| Dzienny czas jazdy | 9 h, dwa razy w tygodniu 10 h | tak samo - dla każdego kierowcy osobno | art. 6 ust. 1 |
| Tygodniowy i dwutygodniowy czas jazdy | 56 h i 90 h | tak samo - dla każdego kierowcy osobno | art. 6 ust. 2 i 3 |
| Przerwa po 4,5 h jazdy | 45 min, poza jazdą | 45 min także w jadącym pojeździe, bez pomagania prowadzącemu | art. 7 |
| Odpoczynek dobowy | 11 h, skrócony 9 h, w oknie 24 h | co najmniej 9 h w oknie 30 h | art. 8 ust. 2 i 5 |
| Odpoczynek tygodniowy | 45 h, skrócony 24 h | tak samo | art. 8 ust. 6 |
| Czas obok prowadzącego | - | okres gotowości (dyspozycyjność) | dyrektywa 2002/15/WE, art. 3 lit. b |
Źródło: art. 6, 7 i 8 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 oraz art. 3 lit. b dyrektywy 2002/15/WE.
Odpoczynek dobowy: 9 godzin w ciągu 30 godzin
W podwójnej obsadzie kierowca musi wykorzystać nowy odpoczynek dobowy trwający co najmniej 9 godzin w ciągu 30 godzin od zakończenia poprzedniego odpoczynku dobowego lub tygodniowego (art. 8 ust. 5). Kierowca jadący sam ma na to okno 24 godzin, opisane w artykule o odpoczynku dobowym.
Dłuższe okno pozwala utrzymać pojazd w ruchu dłużej niż przy jednym kierowcy. Na schemacie obaj kierowcy pracują od 6:00 do 1:00, czyli 19 godzin poza odpoczynkiem. Pojedynczemu kierowcy w oknie 24 godzin zostałoby tylko 5 godzin odpoczynku. Załoga ma okno 30 godzin, więc 9 godzin odpoczynku od 1:00 do 10:00 mieści się w nim.
- jazda
- inna praca
- dyspozycyjność
- przerwa / odpoczynek
Kierowcy prowadzą na zmianę, a każdy z nich osobno mieści się w dziennym limicie jazdy i w zasadzie 4 h 30 min. Po swoim okresie prowadzenia kierowca może wykorzystać 45-minutową przerwę w jadącym pojeździe, jeśli nie pomaga prowadzącemu; pozostały czas obok kierowcy to dyspozycyjność. W ciągu 30 h od końca poprzedniego odpoczynku każdy wykorzystuje co najmniej 9 h odpoczynku.
Podstawa: art. 6 ust. 1, art. 7 akapit czwarty i art. 8 ust. 5 rozporządzenia (WE) nr 561/2006. Schemat przedstawia załogę kilkuosobową - odstępstwo od okna 24 h na zasadach art. 8 ust. 5. Stan prawny na Godziny na osi są przykładowe.
Przerwa w jadącym pojeździe
Kierowca w podwójnej obsadzie może wykorzystać 45-minutową przerwę w pojeździe prowadzonym przez drugiego kierowcę, jeśli w tym czasie nie pomaga prowadzącemu (art. 7 akapit czwarty). Jak każda przerwa z art. 7, przypada ona po okresie prowadzenia tego kierowcy. To możliwość, a nie obowiązek - przerwę można też wykorzystać na postoju. Zasady samej przerwy, w tym jej podział, opisujemy w artykule o przerwie w prowadzeniu.
Pozostały czas, który kierowca spędza obok prowadzącego albo na kuszetce w czasie jazdy, to okres gotowości (art. 3 lit. b dyrektywy 2002/15/WE), a nie przerwa ani odpoczynek. Na tachografie zapisuje się go jako dyspozycyjność - symbole czynności wyjaśniamy w artykule o aktywnościach na tachografie. Czym ten okres różni się od dyżuru, opisujemy w artykule o dyżurze i dyspozycyjności.
Co się nie zmienia w podwójnej obsadzie
Podwójna obsada nie wydłuża limitów jazdy. Każdy kierowca ma własny dzienny, tygodniowy i dwutygodniowy czas jazdy, opisany w artykule o czasie jazdy kierowcy, i własny obowiązek przerwy po 4,5 godziny jazdy. Bez zmian zostają też zasady odpoczynku tygodniowego. Limit czasu pracy przy pracy w porze nocnej również liczy się dla każdego kierowcy osobno - opisujemy go w artykule o czasie pracy kierowcy w nocy.
Wynagrodzenie za pracę w podwójnej obsadzie to temat rozliczeń - zasady wynagradzania kierowców opisujemy w artykule o wynagrodzeniach kierowców.
Najczęstsze pytania
Ile może jechać kierowca w podwójnej obsadzie?
Tyle samo co kierowca jadący sam: 9 godzin dziennie (dwa razy w tygodniu 10), 56 godzin w tygodniu i 90 godzin w dwóch kolejnych tygodniach. Limity liczy się dla każdego kierowcy osobno.
Ile odpoczynku ma kierowca w podwójnej obsadzie?
Co najmniej 9 godzin w ciągu 30 godzin od końca poprzedniego odpoczynku dobowego lub tygodniowego.
Czy przerwę można wykorzystać w czasie jazdy?
Tak. Kierowca w podwójnej obsadzie może wykorzystać 45-minutową przerwę w pojeździe prowadzonym przez drugiego kierowcę, jeśli nie pomaga prowadzącemu.
Jak traktować czas obok kierowcy?
Czas spędzony obok prowadzącego albo na kuszetce w czasie jazdy to okres gotowości, zapisywany jako dyspozycyjność. Wyjątkiem są 45 minut po własnym okresie prowadzenia, które kierowca może wykorzystać jako przerwę.
Czy drugi kierowca musi być w pojeździe od początku?
Nie. Przez pierwszą godzinę okresu prowadzenia obecność drugiego kierowcy jest fakultatywna, potem jest obowiązkowa (art. 4 lit. o).