Karta kierowcy a tachograf - co zapisują i po co dwa odczyty
Tachograf i karta kierowcy to dwa osobne zapisy tych samych zdarzeń, widzianych z dwóch stron. Tachograf zapisuje pojazd - jego użytkowanie przez kolejnych kierowców, prędkość, przebieg i stan urządzenia - a karta zapisuje kierowcę i jego pracę we wszystkich pojazdach, którymi jechał. Dlatego dane pobiera się z obu źródeł osobno i powstają z nich osobne pliki. Część danych powinna się w nich zgadzać, a część występuje tylko w jednym z nich.
Stan prawny na
Podstawa:pkt 3.12 (pamięć danych tachografu) i pkt 4.5 (pamięć kart) załącznika IC do rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2016/799, w brzmieniu zmienionym m.in. rozporządzeniem wykonawczym Komisji (UE) 2021/1228; art. 1 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 581/2010 (maksymalne okresy pobierania danych).
Dlaczego dane pobiera się osobno z karty i z tachografu
Karta kierowcy chodzi z kierowcą - między pojazdami, a także między pracodawcami, jeśli kierowca jeździ dla więcej niż jednej firmy. Tachograf zostaje w pojeździe i zapisuje jego użytkowanie przez kolejnych kierowców, a także okresy jazdy bez włożonej karty. Wszystko poniżej dotyczy tachografów cyfrowych i inteligentnych - przy tachografie analogowym zapis prowadzi się na wykresówkach.
Najprościej pokazać to na przykładzie. Kierowca jedzie rano pojazdem A, a po południu pojazdem B. Jego karta zawiera cały dzień, tachograf A - tylko poranek, a tachograf B - tylko popołudnie. I odwrotnie: pojazdem A jeździ w tygodniu trzech kierowców. Tachograf A zna wszystkich trzech, a każda karta - tylko swojego posiadacza.
Przepisy wyznaczają dla obu źródeł osobne terminy: dane z karty kierowcy pobiera się nie rzadziej niż co 28 dni, a z tachografu - nie rzadziej niż co 90 dni. Każdy odczyt daje osobny plik: każdy kierowca ma własne pliki z karty, każdy pojazd własne pliki z tachografu. Im większa flota, tym więcej plików - ale to nie dublowanie, tylko dwie połowy jednego obrazu. Terminy, sposoby odczytu i konsekwencje spóźnienia opisujemy w materiałach Co ile odczytywać kartę kierowcy i Co ile odczytywać tachograf.
Dane z tachografu i z karty kierowcy - zestawienie
| Dane | Pamięć tachografu | Karta kierowcy |
|---|---|---|
| Czyj to zapis | pojazdu - aktywności i karty zarejestrowane w tym pojeździe | kierowcy - wszystkie pojazdy, którymi jechał |
| Aktywności (jazda, inna praca, gotowość, przerwa i odpoczynek) | tak - kierowcy i drugiego kierowcy, a także okresy jazdy bez karty | tak - tylko posiadacza karty |
| Aktywności wpisane ręcznie (wpis manualny) | nie | tak |
| Prędkość | tak - szczegółowa prędkość z co najmniej ostatnich 24 godzin ruchu pojazdu oraz zdarzenia przekroczenia prędkości | nie |
| Licznik kilometrów | przebieg pojazdu, w tym stan licznika o północy każdego dnia | stan licznika na początku i na końcu korzystania z pojazdu oraz dzienny dystans kierowcy |
| Kto i czym jechał | karty kierowców włożone do urządzenia | numery rejestracyjne pojazdów, którymi jechał kierowca |
| Państwa i miejsca | państwa wprowadzane przez kierowców; w tachografach inteligentnych także pozycje z nawigacji satelitarnej, a w nowszej wersji urządzeń - przekroczenia granic oraz załadunek i rozładunek | te same rodzaje danych, ale tylko dla posiadacza karty; zakres zależy od generacji karty i tachografu |
| Zdarzenia i usterki | pełny rejestr urządzenia, m.in. jazda bez właściwej karty, przekroczenia prędkości, przerwy w zasilaniu, usterki | tylko wybrane zdarzenia wykryte przy włożonej karcie, np. włożenie karty podczas jazdy, przerwa w zasilaniu, usterka karty lub urządzenia |
| Dane techniczne | kalibracje, blokady przedsiębiorstw, kontrole, pobrania danych | nie - karta przechowuje tylko informację o ostatniej kontroli |
| Pojemność pamięci | aktywności z co najmniej 365 dni | karty G1 i G2V1 - co najmniej 28 dni typowej aktywności; karty G2V2 - 56 dni; po zapełnieniu najstarsze dane są nadpisywane |
| Termin pobrania danych | nie rzadziej niż co 90 dni | nie rzadziej niż co 28 dni |
Zakres danych i minimalna pojemność pamięci - załącznik IC do rozporządzenia wykonawczego (UE) 2016/799; terminy pobierania - rozporządzenie (UE) nr 581/2010.
Jak wyglądają pliki pobrane z obu źródeł i czym je otworzyć, wyjaśniamy w materiale Plik DDD: co zawiera i czym go otworzyć.
Dane wspólne powinny się zgadzać
Gdy kierowca jedzie z kartą włożoną do tachografu, ta sama aktywność trafia jednocześnie do pamięci urządzenia i na kartę. Za okres, w którym karta była w danym pojeździe, oba zapisy powinny się pokrywać - dotyczy to aktywności, ale też stanu licznika przy włożeniu i wyjęciu karty.
Dlatego zestawienie obu plików pozwala wychwycić, że coś poszło nie tak: błąd obsługi (np. karta w niewłaściwym gnieździe albo nieprawidłowo zakończona sesja karty), rozbieżność czasu albo usterkę karty lub urządzenia. Rozbieżność jest sygnałem do wyjaśnienia, a nie automatycznie dowodem awarii czy naruszenia. Typowe sytuacje i sposób ich porządkowania opisujemy w materiale Błędy w ewidencji czasu pracy kierowcy.
Różnice, które są normalne
Nie każda różnica między plikami oznacza błąd. Część danych z natury trafia tylko do jednego źródła:
- jazda bez karty - jest tylko w pamięci tachografu, bo karty w urządzeniu nie było,
- wpis manualny - jest tylko na karcie; tachograf nie przechowuje aktywności wpisanych ręcznie (więcej w materiale Wpis manualny w tachografie),
- praca w innych pojazdach - jest tylko na karcie kierowcy,
- prędkość, kalibracje i blokady - są tylko w pamięci tachografu.
Porównując pliki, najpierw ustala się więc, w jakim okresie karta była w danym pojeździe. Dopiero w tym oknie rozbieżność coś znaczy.
Czy karta przedsiębiorstwa też zapisuje dane?
Karta przedsiębiorstwa nie jest trzecim zapisem czasu pracy. Nie rejestruje aktywności kierowców ani jazdy. Przechowuje dane identyfikacyjne firmy i karty oraz zapis czynności wykonywanych przy jej użyciu, m.in. założenia i zdjęcia blokady tachografu oraz pobrania danych. Służy do tego, by przewoźnik mógł zabezpieczyć swoje dane w tachografie i je pobrać. Szczegóły opisujemy w materiale Karta przedsiębiorstwa: do czego służy i jak ją wyrobić.
Podstawa prawna
Zakres danych zapisywanych w pamięci tachografu i na kartach oraz minimalną pojemność ich pamięci określa załącznik IC do rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2016/799 (pkt 3.12 i 4.5); pojemność karty kierowcy w wersji G2V2 ustaliło rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2021/1228. Maksymalne okresy pobierania danych - 28 dni dla karty kierowcy i 90 dni dla tachografu - wynikają z art. 1 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 581/2010.
Najczęstsze pytania
Czy wystarczy pobierać tylko dane z kart kierowców?
Nie. Obowiązek pobierania obejmuje oba źródła, każde w swoim terminie. Poza tym tylko tachograf zawiera jazdę bez karty, prędkość i dane techniczne, a tylko karta - pracę kierowcy w innych pojazdach i wpisy manualne.
Dlaczego z tych samych dni firma ma kilka plików DDD?
Bo każdy odczyt daje osobny plik - z karty każdego kierowcy i z tachografu każdego pojazdu. Pliki nie są kopiami: opisują różne rzeczy i dopiero razem dają pełny obraz.
Czy karta kierowcy pamięta tylko 28 dni?
Nie. 28 dni to termin pobrania danych, a nie pojemność karty. Specyfikacja kart pierwszej generacji (G1) i pierwszej wersji drugiej generacji (G2V1) przewiduje co najmniej 28 dni typowej aktywności, a kart w wersji G2V2 - 56 dni. Po zapełnieniu pamięci najstarsze dane są nadpisywane. Termin pobrania danych jest ten sam dla każdej karty: maksymalnie 28 dni.
Czy z karty kierowcy da się odczytać prędkość?
Nie. Karta nie zapisuje prędkości ani przekroczeń prędkości - te dane są tylko w pamięci tachografu. Na karcie jest jedynie stan licznika na początku i końcu korzystania z pojazdu oraz dzienny dystans kierowcy.